Rakamlarla sabit olan Türkiye’de yaşayan vatandaşların giderek daha fazla yoksullaştıklarıdır. 6 Milyon hane yaşamlarını en asgari düzeyde sürdürebilmek için sosyal yardım programlarından destek almaktadırlar. Ana gruplar bazında sosyal yardım programları aile, barınma-gıda, engelli- yaşlı, sağlık, eğitim yardımları şeklinde yapılmaktadır.
Bu yazıda; En yüksek bütçeli
kamu kurumu olan SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının mali rapor ve
tablolarının doğru ve güvenilir bilgi içermediği, sağlık yardımları kapsamında
yer alan genel sağlık sigortası (GSS) primi devlet tarafından karşılanan kişi
sayısında 2 milyon fark görüldüğü, 2021 yılında sosyal güvenliği olmayan
ve prim ödeme gücü bulunmayan 9.482.940
kişi için SGK’ya 6,7 milyar TL daha
fazla ödeme yapıldığı, AKP iktidarının söylemleri ve tüm engellemelerine rağmen
belediye bütçelerinden de önemli miktarlarda sosyal yardım harcamaları
yapıldığı yer alırken sosyal yardımların mali boyutları konusunda kamuoyunun
daha ayrıntılı/tutarlı bir şekilde aydınlatmasını talep etmekteyiz.
Genel sağlık sigortası primini devletin karşıladığı kişi
sayısında gerçek durum nedir?
İki bakanlığın verileri arasındaki 2 milyon fark nereden
kaynaklanmaktadır?
Sosyal yardım programları
ana grup bazında sağlık yardımları kapsamında yer alan genel sağlık sigortası
(GSS) primi devlet tarafından karşılanan kişi sayısında Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 2021 yılı verileri
arasında 2 milyon fark görülmektedir.
Bu
farkın nedeni nedir: Mükerrer kayıt
mı söz konusu, yoksa sosyal yardım kapsamında yapılan yardım sayılarında
manipülasyon mu var?
Tarım Bakanı yaptığı
açıklamada her ne kadar Türkiye’de aç ve açıkta kimsenin olmadığını söylese de
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2021 verileri muhtaç durumda bulunan, temel
ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatını sürdürmekte güçlük çeken 6 milyon
hanenin sosyal yardımlardan faydalandığını göstermektedir.
GSS priminin devlet
tarafından ödenmesi ne demek?
5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında sosyal güvenliği olmayan
ve prim ödeme gücü bulunmayan, kişi
başına düşen gelir seviyesi brüt asgari ücretin üçte birinin altında olan vatandaşlar
için genel bütçeden karşılanan genel sağlık sigortası primidir.
GSS primi devlet tarafından karşılanan
kişi sayısında iki bakanlığın bildirdiği veriler arasında 2 milyon fark vardır.
Sosyal güvenliği ve GSS prim
ödeme gücü olmayan vatandaşların kamu sağlık hizmetlerinden faydalanabilmesi
için genel sağlık sigortası (GSS) primi sosyal yardım programları bazında
sağlık yardımları kapsamında genel bütçeden Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK)
ödenir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yıllık faaliyet raporlarında Türkiye’de
sosyal yardım tablosunda GSS primi devlet tarafından ödenen kişi sayısı ve
SGK’ya ödenen GSS prim desteği tutarı (TL) olarak yer alır. Ayrıca SGK aylık
istatistik bülteni, sigortalı istatistikleri sosyal güvenlik kapsamı (Tablo-3)
ile sosyal güvenlik kapsamında kişi sayısı ve Türkiye nüfusuna oranı (Tablo-19)
yayımlanır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 2021 yılı verileri arasında GSS primi devlet tarafından ödenen kişi sayısında 2 milyon fark görülmektedir.
Soruyoruz?
-
GSS primi devlet tarafından ödenen kişi
sayısını gösteren Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2021 faaliyet raporu ile
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 2021 yılı aylık istatistik bülteni
arasında 2 milyon fark görülmektedir. Bu fark nereden kaynaklanmaktadır?
-
Sosyal yardım kapsamında yapılan yardım
sayılarında manipülasyon mu var?
-
Yardımlar gerçekten ihtiyaç sahiplerine mi
yapılmaktadır? Yoksa mükerrer midir?
- Yoksa yine seçim hazırlığı mı söz konusudur. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı faaliyet raporunda görülen fazla sayı seçim dönemlerinde vatandaşın siyasal tercihini belirlemek için adeta bir tür ‘siyasi rüşvet’ olarak ayni / nakdi yardım yapılacak haneler mi?
SGK’ya ödenen GSS prim desteği miktarında
neden farklılıklar var?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2021 yılı faaliyet
raporu sayfa 145’te ödeme gücü olmayan vatandaşların sağlık primi giderlerinin karşılanması
bölümünde; 2021 yılında GSS primi Devlet tarafından ödenen kişi sayısı
9.482.940 olup GSS prim ödemeleri bağlamında SGK’ya 34,4 milyar TL ödeme
bulunulmuştur. Bu ödemenin 15,5 milyar TL’si geriye dönük ek ödemeler olduğu
açıklanmıştır. Yani GSS için 18,9 milyar TL ödeme yapılmıştır.
Oysa
2021 yılında sosyal
güvenliği olmayan ve prim ödeme gücü
bulunmayan 9.482.940 kişi için yıl içinde yapılması
gereken GSS tutarları 12.2 Milyar iken (9.482.940 x 107,32 x 12=12.212.509.450
TL) SGK’ya 6,7 milyar TL daha fazla ödeme yapıldığı görünmektedir.
Raporların hazırlanmasında gereken dikkat ve özenin
gösterilemediği, faaliyet ve işlemlerinin mali tablolara doğru ve güvenilir bir
şekilde yansıtılmadığı görülmektedir.
Hani belediyeleri muhalefet
partileri kazanırsa sosyal yardımlar kesilecekti
Mahalli idareler genel
seçimlerine giderken AKP’li yöneticiler, muhalefet adaylarının kazanmaları
durumunda sosyal yardımların kesileceğini iddia ederek yoksul vatandaşların
siyasi tercihlerini değiştirmeye çalışmışlardı.
Oysa, Aile
ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2021 yılı faaliyet raporunda rakamlarla
Türkiye’de sosyal yardım (2021) tablosunda tüm kamu kurumları tarafından
yapılan sosyal yardım harcama tutarı 97,8 Milyar TL olup, bunun 60,9 Milyar
TL’si sosyal yardımlar genel müdürlüğünce yapılan sosyal yardım harcamasından
(SYDT Fonu + Genel Bütçe) 36.9 Milyar TL’sinin ise belediyeler ve sivil toplum
kuruluşlarınca (STK) tarafından yapılan sosyal yardım harcamalarının oluşturduğu
görülmektedir.
Belediyeler
tarafından yapılan sosyal yardım harcamaları Bakanlık ile belediyeler arasında veri
paylaşım eksikliği nedeniyle projeksiyon yöntemi ile elde edilmekte olup
tahmini rakamları ifade etmektedir.
SONUÇ OLARAK;
En yüksek bütçeli kamu
kurumu olan SGK’nın ve Bakanlıkların hesap alanları, mali rapor ve tablolarının
doğru ve güvenilir bilgi içermemesi sorgulanmalıdır. Sosyal yardımların mali boyutları konusunda
kamuoyunun daha ayrıntılı/tutarlı bir şekilde aydınlatmasında ve tüm siyasi
partilerinde konunun yakın takipçisi olmasında yarar vardır.
Sosyal yardımların merkezi veri tabanından
sorgulanması suretiyle gerçek ihtiyaç sahiplerine yapılmasının, kaynakların
rasyonel, adil kullanımının sağlanması ve etkin denetiminin yapılması; bu
amaçla merkezi veri tabanının paylaşıma açılması gerekmektedir.
Yoksulluk, işsizlik ve
ekonomik belirsizlikle beraber temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatını
sürdürmekte güçlük çeken “fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda’’ bulunan
vatandaşların sayısı giderek
artmaktadır. Milyonlarca hane elektrik, su, doğalgaz faturalarını ödeyemez,
ocağında aş kaynamaz durumda olup gıda ihtiyaçlarını akşam pazarda çıkma gıdalarla
veya tane ile satın alarak karşılamaya çalışmaktadır.
AKP iktidarı, sosyal yardımları sosyal bir hak olarak değil, seçim desteği karşılığında vatandaşlara yapılan birer lütuf ve korku unsuru olarak sunmaktadır. Bilinmelidir ki sosyal yardımlar bir lütuf değil devletin karşılaması gereken yasal bir haktır.
AKP iktidarının sanal iyilik hali yaratmak için verileri makyajlamasına ve manipülasyonuna rağmen gerçekleri paylaşmaya devam edeceğiz.
Dr. Ergün DEMİR Dr.
Güray KILIÇ
Kaynak;
-
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2021 yılı
faaliyet raporu. Tablo 25: Rakamlarla Türkiye’de Sosyal Yardım (2021) Sayfa
130. 1.13.3. Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Sağlık Primi Giderlerinin
Karşılanması.S.145.
-
https://www.aile.gov.tr/media/100242/2021-yili-faaliyet-raporu.pdf
-
Mülga Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı 2020 yılı faaliyet raporu. Tablo 26: Rakamlarla Türkiye’de Sosyal
Yardım.S.148.
-
https://www.aile.gov.tr/media/73627/2020-faaliyet-raporu.pdf
-
SGK aylık istatistik bülteni 2021/ Aralık,
sigortalı istatistikleri sosyal güvenlik kapsamı (Tablo-3) sosyal güvenlik
kapsamında kişi sayısı ve Türkiye nüfusuna oranı (Tablo-19).
-
http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/sgk/tr/kurumsal/istatistik/aylik_istatistik_bilgileri
-
SGK aylık istatistik bülteni 2020 / Aralık,
sigortalı istatistikleri sosyal güvenlik kapsamı (Tablo-3) sosyal güvenlik
kapsamında kişi sayısı ve Türkiye nüfusuna oranı (Tablo-19).
-
http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/sgk/tr/kurumsal/istatistik/aylik_istatistik_bilgileri
Yorumlar
Yorum Gönder